มะฮอกกานี

(Broad Lead Mahogany)
ชื่อวิทยาศาสตร์Swietenia macrophylla King
ชื่อวงศ์MELIACEAE
ถิ่นกำเนิดทางตอนใต้ของเม็กซิโก
ลักษณะทั่วไปไม้ต้นขนาดใหญ่ สูง 15-25 ม. ขนาดทรงพุ่ม

6-10 ม. ผลัดใบ ทรงกระบอก ค่อนข้างแน่น ลำต้นเปลาตรง เปลือกต้น สีน้ำตาลหรือเทาอมดำ แตกเป็นร่องตามแนวยาวและหลุดล่อนเป็นแผ่น

ใบ ใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ เรียงเวียนสลับ แกนกลางใบ ประกอบยาว 20-50 ซม. ใบย่อย 3-8 คู่ เรียงตรงข้าม รูปรีแกมรูปขอบขนาน กว้าง 2.5-6 ซม. ยาว 6-15 ซม. ปลายใบเรียวแหลม โคนใบเบี้ยว ขอบใบเป็นคลื่น แผ่นใบบางแต่ค่อนข้างเหนียวและย่น เป็นลอน สีเขียวเข้มเป็นมัน
ดอก สีเหลืองอมเขียว มีกลิ่นหอม ออกเป็นช่อแบบช่อแยกแขนง ที่ซอกใบใกล้ปลายกิ่ง ช่อดอกตั้งยาว 10-15 ซม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ สีเขียวอ่อนโคนเชื่อมติดกัน กลีบดอก 5 กลีบ รูปช้อน ปลายมน ติดอยู่กับ หลอดเกสรตัวผู้โดยโคนกลีบเชื่อมติดกัน เกสรเพศผู้ 8-10 อัน เชื่อมติดกัน เป็นหลอด เส้นผ่านศูนย์กลางดอก 0.7-1.2 ซม. ออกดอกเดือน พ.ค.-มิ.ย.
ผล ผลแห้งแตก รูปไข่ กว้าง 6-9 ซม. ยาว 14-18 ซม. เปลือกหนา สีน้ำตาลอมเหลือง เมื่อสุกมีสีน้ำตาลอมเทา แตกจาก

โคนเป็น 5 พู เมล็ดเป็นแผ่น มีปีกรูปรียาว ปลายปีกบาง สีน้ำตาล หลายเมล็ด ติดผล เดือน ก.ค.-ต.ค. ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด
นิเวศวิทยาพบปลูกเลี้ยงอยู่ทั่วไป
การใช้ประโยชน์ด้านสมุนไพรเปลือกต้น รสฝาดขม ฝนทาสมานแผล ต้มดื่มแก้ไข้เจริญอาหาร เมล็ด รสขมจัด นึ่งให้สุกบดปั้นเม็ดรับประทาน แก้ไข้ตัวร้อน แก้ไข้จับสั่น ไข้ป้าง ตัดไข้จับ
หมายเหตุต้นไม้ที่คล้ายกัน คือ มะฮอกกานีใบเล็ก (Swietenia mahogani Jacq.)

การดูแลรักษา

มะฮอกกานีเป็นไม้ยืนต้นที่การกินการอยู่ค่อนข้างง่าย ชอบแดดเต็มวัน  ดินร่วน ไม่ต้องรดน้ำบ่อย  เรื่องโรคแมลงรบกวน มะฮอกกานีใบใหญ่จะมีปัญหาเรื่องหนอนกัดกินใบเล็กๆ น้อยๆ ไม่ได้สร้างปัญหามากนัก ส่วนมะฮอกกานีใบเล็ก ไม่ค่อยมีเรื่องโรคเรื่องแมลงรบกวน